Niet iedere kazerne opnieuw uitvinden: één basis voor gebouw, terrein en techniek.

Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) huurt 38 brandweer­kazernes van gemeenten in de regio. De vervangingsbehoefte van deze kazernes neemt toe en gemeenten komen steeds vaker met plannen voor nieuwbouw. Om daarbij niet voor iedere kazerne opnieuw het wiel uit te vinden, vroeg VRBZO HEVO om een regionale standaard voor toekomstige brandweerhuisvesting te ontwikkelen.

Als huisvestingsadviseur vertaalde HEVO de operationele, ruimtelijke, functionele en technische eisen naar drie concrete blauwdrukken voor: een basispost, een basispost+ en een beroepskazerne.

De opgave

Sinds de regionalisering in 2014 zijn binnen VRBZO geen nieuwe kazernes gebouwd. Tegelijkertijd neemt de vervangingsopgave toe. Dat vraagt om duidelijke kaders voor toekomstige nieuwbouw en om een goede afstemming tussen de Veiligheidsregio - die de kazernes gebruikt en huurt - en gemeenten - die verantwoordelijk zijn voor de gebouwen.

VRBZO wilde daarom meer grip krijgen op de kwaliteit van de huisvesting, de vertaling van operationele eisen naar gebouw en terrein, de duurzaamheidsuitgangspunten en de financiële consequenties van toekomstige investeringen. Een regionale standaard moest daarbij houvast bieden, zonder dat iedere kazerne hetzelfde wordt. Locatie, omvang en lokale omstandigheden blijven immers per gemeente verschillen.

Van operationele eisen naar drie typen kazernes

HEVO werkte samen met vertegenwoordigers vanuit onder meer huisvesting, incidentbestrijding, materieelbeheer en financiën. In een reeks werksessies is bepaald wat nodig is om de brandweerorganisatie goed te ondersteunen vanuit haar huisvesting. Daarbij zijn onder andere de Strategische Huisvestingsvisie, het Materieel- en Personeelsspreidingsplan, het werkconcept en landelijke richtlijnen voor schoon werken als uitgangspunt gebruikt. Op basis daarvan zijn drie categorieën uitgewerkt:

• Basispost.
• Basispost+.
• Beroepskazerne.

Voor ieder type zijn de ruimtelijke, functionele en technische uitgangspunten vastgelegd. Ook zijn de bouw- en investeringskosten doorgerekend. Zo ontstaat vooraf inzicht in wat een bepaald type kazerne vraagt, zowel functioneel als financieel.

Blauwdrukken

HEVO vertaalde de verschillende eisen en wensen naar drie complete blauwdrukken. Per type kazerne zijn een ruimtelijk en functioneel Programma van Eisen, ruimtestaten voor gebouw en terrein en technische uitgangspunten opgesteld. Ook exploitatie en duurzaamheid zijn in de standaarden meegenomen.

Daarmee zijn operationele eisen niet alleen beschreven, maar concreet vertaald naar de huisvesting. Denk bijvoorbeeld aan de samenhang tussen personeel, materieel, logistiek, schoon werken en de inrichting van gebouw en terrein.

De blauwdrukken vormen voortaan het vertrekpunt voor toekomstige nieuwbouwtrajecten. Gemeenten hoeven daardoor niet telkens vanaf nul te beginnen, terwijl er voldoende ruimte blijft om de standaard aan te passen aan de locatie en lokale omstandigheden.

Duurzaamheid als onderdeel van de standaard

Ook de uitgangspunten voor energie, gezondheid, materiaalgebruik en circulariteit zijn in de blauwdrukken opgenomen. Daarbij vormen de wettelijke eisen de basis en kunnen aanvullende ambities per project worden afgewogen. Dat is relevant omdat VRBZO de kazernes huurt van de gemeenten. Investeringen en exploitatie liggen daardoor niet vanzelfsprekend bij dezelfde partij. De blauwdrukken bieden een gezamenlijk vertrekpunt om hierover per project keuzes te maken die passen bij de lokale ambities en investeringsmogelijkheden.

De meerwaarde

Met de drie blauwdrukken beschikt Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost voor het eerst over één regionale basis voor toekomstige brandweerhuisvesting. Dat geeft VRBZO en de gemeenten duidelijkheid over wat nodig is voor een basispost, basispost+ of beroepskazerne en maakt de gevolgen van keuzes eerder inzichtelijk.

Tegelijkertijd blijft maatwerk mogelijk. De blauwdruk schrijft niet voor dat iedere kazerne hetzelfde moet worden, maar zorgt ervoor dat de essentiële operationele, functionele en technische uitgangspunten niet bij ieder project opnieuw hoeven te worden bepaald.

Zo ontstaat een herkenbare regionale standaard die gemeenten helpt bij toekomstige nieuwbouw en VRBZO meer grip geeft op de kwaliteit en functionaliteit van haar brandweerhuisvesting.

Ook interessant